Susanna Veerman leidt als vrouw Leids mannenkoor

Hoofdvrouwe over zeventig

Door LlDY VAN DER SPEK

Leiden: Susanna Veerman (1975):Hoofdvrouwe over honderd, dat is in ieder geval haar grote wens. Ze speurt nog naar dertig mannen in een goede stembalans. Dan is Veerman in staat om grote, bekende werken in kathedrale kerken uit te voeren. Zoals Duruflé’s ‘MesseCum Jubilo’, Orffs ‘Carmia Burana’ of Martinu’s ‘Poldi Mse’. Daar gaat haar hart naar uit.
Maar voorlopig moet ze het doen met zeventig zangers, enthousiaste leden van het Leidse Mannenkoor Vox Humana; en daar is ze voorlopig dik tevreden mee. Veerman: "Het zijn gezellige jongens die het goed met elkaar hebben, wat sowieso een prettige sfeer oplevert. Bovendien heeft Vox Humana een uitstekend bestuur dat keihard werkt voor de zaak; overal contacten legt, optredens organiseert, solisten uitzoekt, voor studiemateriaal zorgt. Bestuur en koor gaan voor een gezamenlijk doel. Daarbij dragen ze me op handen! Wat wil je nog meer? Het is heerlijk om met deze mannen te werken.”
Susanna Veerman,dochter van Nederlandse vader en Russische moeder die eveneens koordirigente is met hart en ziel. De appel valt niet ver van de boom. Susanna wordt op haar 13e naar Moskou gezonden voor een degelijke muzikale vooropleiding. De school van muziekpedagoog Elene Gnesina staat garant voor een grondige voorbereiding op het conservatorium. Veerman: “In 1993 studeerde ik daar af als tweedegraads bevoegd docent koordirectie. In dat jaar werd ik toegelaten aan het Sweelinck Conservatorium, waar ik bij Jan Pasveer in de leer ging. Tweejaar kreeg ik een beurs, waardoor ik ook nog eens twee jaar in Moskou mocht studeren naast mijn studie aan het Sweelinck.” Haar diploma koordirectie me als bijvak orgel haalde ze in 1997. Toen wilde ze ook nog voor uitvoerend musicus orgel opgaan. “Parallel aan de orgelstudie deed ik eindexamen kerkmuziek. Een jaar later verhuisde ik naar het Rotterdams Conservatorium waar ik in 2005 mijn praktijkdiploma orgel haalde. Vanaf dit jaar ben ik hard bezig, met mijn masteropleiding beiaard in Amersfoort.” Ze is onmiskenbaar een duizendpoot. In 2004 gaat Veerman serieus op zoek naar een koor. Solliciteert bij Vox Humana, hoort bij de laatste drie, en eind januari wordt zij officieel aangenomen. Ze neemt het stokje over van Sander van Marion. Veerman: “Ik trof een redelijk goed geschoold en enthousiast mannenkoor dat het vooral moet hebben van de repetitieavonden, want om thuis echt hard te studeren was eerlijk gezegd niet zo veel animo. Maar dat is de laatste jaren wel beter geworden. Ik houd van de klankkleur van mannenstemmen; dat betekent overigens niet dat ik geen liefde heb voor een oratoriumvereniging. Maar daar heb je orkestervaring voor nodig en die heb ik nog niet genoeg. Ben overigens wél continuospeler bij het Westerkerkkoor waar ik vooral cantatediensten begeleid.”
Dirigeren voor een groot gemengd koor ligt wellicht in het verschiet.  Maar terug naar Vox Humana. “Ik heb absoluut de kans gekregen om mijn eigen stempel op dit koor te drukken. Heb meer klassiek repertoire ingebracht, met name bekende stukken in bewerkingen voor mannenkoor, zoals ‘Cantique de Jean Racine’ van Fauré en ook Russisch a cappella repertoire. Want luisteraars willen, mits goed bewerkt, toch de toppers horen die ze ook bij gemengde koren horen. Stilistisch wil ik zo dicht mogelijk bij de componist blijven. Ik ben nu eenmaal klassiek geschoold. Van overdrijven, romantiseren, rekken en trekken ben ik niet gediend.

Op Open Monumentendag laat Vox Humana morgen van zich horen in de Hooglandse Kerk. Het mannenkoor zingt onder meer ‘Panis Angelicus’ van César Franck met een sopraansolo die Susanna Veerman zelf op zich neemt.

Vox Humana viert in 2010 het 40-jarig jubileum in de Stadsgehoorzaal. Met als hoogtepunt de Krönungs Messevan Mozart, bewerkt door Peter Bontje; een première voor mannenkoor.

Vox Humana zingt morgen op Openmonumentendag in de Hooglandse Kerk te leiden. Meer concertinformatie www.mannenkoorvoxhumana.nl en www.susannaveerman.nl

 Leidsch Dagblad 12-09-2008

MUZIEK - recensie

Susanna Veerman (orgel). Gehoord: 19/8, Groene Kerkje, Oegstgeest. Volgende concert is op 26/8 met Jaco van Leeuwen.

Het had iets huiselijks. Kroonluchters aan; Susanna Veerman vóór het orgeltje. Publiek zittend in een halve cirkel in het koor, zodat geen mens z’n nek hoeft te verrekken om Veerman te ‘zien’ spelen. Want bij  dit orgel ben je nu eens niet verdekt opgesteld maar vol in ’t zicht. En zo wordt het een afwisselend, aangenaam avondje, met acht verschillende componisten op het programma. Net als de mix van orgelpijpen op dit Metzler-orgel, die voor de helft uit de 17^e eeuw stammen, afkomstig uit het koororgel van de Oude Kerk in Amsterdam.

Dat Veerman gesteld is op het orgelrepertoire van de 19^e en 20^e eeuw  is duidelijk te horen. Oké, Sweelinck, Bach, Kuhnau, ze klinken goed, Sweelincks Echo-fantasie in d zelfs mooi droog en analytisch. Korte heldere frasen die op het tweede manuaal in een zachte gedekte tint terugkaatsen. De vier delen van Bachs Pastorale in F speelt Veerman zeker niet zwaarwichtig of cerebraal. Het eerste deel lieflijk in een gevoileerd klokkende klankkleur op een lange diepe grondtoon. Het tweede klinkt fris en fruitig zonder enige opsmuk. Registratie en speeltrant worden scherper in het derde deel maar de linkerhand, doffe stapjes twee bij twee, houdt de sfeer vriendelijk. Ook het laatste deel is licht verteerbaar met verend ratelende loopjes boven een zich helder profilerende baslijn.

Kuhnau’s Biblische Suite nr 2 is geïnspireerd op het verhaal van koning Saul die de jonge schaapherder David laat komen om voor hem op de harp te spelen, in de hoop dat hij van zijn depressie zal worden verlost. Voor ’t eerst staat organist/clavecinist Theo Goedhart aan Veermans zijde om te registreren én bij doorgaande passages om te slaan. De troostende  melodie gaat plotseling over in flitsende gebroken akkoorden die als vogels opvliegen, een fugatisch thema wordt humoristisch verjaagd door een vrolijk straatdeuntje dat omslaat in een stoere strakke dans. Als je niet beter wist, zou je denken dat Saul door dit lichtvoetige spel zich genezen heeft gevoeld, maar helaas, de jaloezie slaat toe.

In de Voluntary van Stanley (1712-1786) kan Veerman haar fantasie nog beter botvieren. Strak, vlot, helder barok met pittige unisono zinnen, snelle riedels, gestaag neervallende tweeklanken, fugatisch spel waarin beide stemmen stralend uit de verf komen.

De Aria van Hendrik Andriessen is een juweeltje, en zo behandelt Susanna Veerman haar ook. Diep donkere klanken vergezellen de spirituele zang in het hoge register met zacht schurende dissonanten in licht nasale klankkleuren die niets liever doen dan oplossen. Het middendeel ‘zingt’ als een harmonieuze psalm, die ons weer terugvoert naar het begin, vreemd, vroom en sfeervol. Dan vraagt Marcel Dupré weer om een registrant voor zijn ‘Souvenir’ (1965), een lied zonder woorden in een fraaie gaande beweging. Als een ‘chanson de Noël’ lijkt het te eindigen: eia, eia, gloria.

Met de ‘Boléro de Concert’ van Lefébure-Wely maakt Veerman op de valreep nog de blitz. Vrolijke (bijna) draaiorgelmuziek in uitslaande kleuren, in een heerlijk bolereus hoempa-pa-pa ritme met schelle akkoorden.

LIDY VAN DER SPEK
Leidsch Dagblad

Veerman moet werken aan vaart en schwung

Recensie concert Vox Humana o.l.v. Susanna Veerman, m.m.v.. Simone Riksman (sopraan), Mirjam Rietberg (harp), Douwe van der Meulen (hobo), Krijn van Arnhem (fagot), Rogier Hendrikx (hoorn), Wim Does (orgel) en Peter Bontje (piano).
Gehoord: 19/12, Pieterskerk, Leiden.

Bij Vox Humana, de menselijke stem, mag maar de helft van de mensheid meezingen, alleen maar mannen; ruim tachtig in getal. Ze staan wél onder lei­ding van een vrouw, de enthou­siaste dirigent Susanna Veer­man die Sander van Marion op­volgde. Zij heeft nu al haar stempel gedrukt op Vox. De concerten zijn duidelijk ingeto­gener van aard. Piano, harp, ho­bo, hoorn en een fagot begelei­den het ,koor bij toerbeurt, nooit bombastisch of opdringe­rig. Veerman is met het doseren van dynamiek heel wat minder scheutig dan Van Marion. Ook is ze geen voorstander van hele lange, zoemende tonen, over­dreven versnellingen of vertra­gingen. Bovendien is haar kerst­repertoire niet al te populair ge­kozen. Natuurlijk zijn er vertrouwde, prettig in het gehoor liggende traditionals, zoals Nu zijt wellekome, Stille nacht, The first Nowell en Mary's boy child. Ze doen het goed, soms versluierd, in een teder pianissi­mo zoals in Stille nacht, of met gonzende vocalises, in het ritme van stevige hertenpoten voor een glijdende arrenslee bij Mary's boy. Of stralend wanneer de so­praan Simone Riksman boven Vox Humana uitjubelt zoals in Cantique de Noël. .
Maar in Jules Massenets Noël kiest Veerman voor iets niet zo voor de hand liggends. De pia­no en fagot suggereren bronzen klokken voordat Vox invalt. Het doet z'n best maar heeft moeite om de verrassende meerstem­migheid transparant te houden. Toch roept Veerman hier met haar koor een bijzondere sfeer op.
Ook een uitdaging zijn twee delen uit Mozarts Krönungs­messe in een bewerking van Pe­ter Bontje. Vox Humana is van plan om die hele mis te zijner tijd uit te voeren. Wij krijgen nu een voorproefje met het Ag­nus Dei, en het Gloria. Bontje vertolkt de pikant flitsende pia­nopartij, waar hobo en fagot pittig op inspelen. En de fraaie koorzang wordt prachtig ver­lucht met feestelijke guirlandes die de sopraan .met het grootste gemak door de enorme Pieters­kerk laat zwieren.
Bovendien waagt Vox Huma­na zich nogal eens aan unisono zang, wat moeilijker is dan het lijkt. Daar slaat het koor zich dapper doorbeen. De tenoren zingen licht en verend in het mooie Franse .kerstlied Il est né le divin enfant. In het refrein bloeit de koorzang op. Dan zin­gen alle mannen uit volle borst, zonder ook maar een ogenblik schreeuwerig te worden.
Wat dit kerstconcert minder span­nend maakt is de trage voort­gang van het programma. Re­gelmatig vallen er saaie stiltes. Dat was onder Van Marion wel even anders. Zijn concerten ver­liepen als een speer, en dat be­hoedt voor matheid. Veerman moet werken aan vaart en schwung.

LIDY VAN DER SPEK
Leidsch Dagblad